Z podsekretarzem stanu w Ministerstwie Gospodarki, Andrzejem KACZMARKIEM o problemach polskiej gospodarki rozmawia Andrzej MAZUREK. Tematem przewodnim rozmowy jest polski przemysł, jego kondycja, szanse w konkurencji z unijnymi firmami i o tym, co trzeba zrobić i co się robi, by polski biznes nie przegrał.

Jakie zdaniem Pana Ministra są obecnie jeszcze największe przeszkody, które musi pokonać w naszym kraju przedsiębiorca? Nie uwzględniając tych oczywistych – polityki podatkowej i wysokich kosztów pracy.

Bardzo poważną przeszkodą dla działalności gospodarczej w Polsce jest obecna jakość otoczenia regulacyjnego. Jego poprawa jest jednym z priorytetowych kierunków działania Ministerstwa Gospodarki, a sprawa dotyczy wszystkich branż, także tej związanej ze stalą.

W związku z tym resort przygotował raport „Analiza barier regulacyjnych działalności gospodarczej” z załącznikiem, który zawiera listę szczegółowych propozycji przedsiębiorców w zakresie poprawy regulacji prawnych. Dokument powstał w oparciu o opinie i propozycje organizacji przedsiębiorców, ośrodków badawczych oraz indywidualnych biznesmenów, którzy odpowiedzieli na apel ministra gospodarki o dokonanie przeglądu utrudnień w podejmowaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej.

Środowisko biznesu zgłosiło łącznie 156 propozycji zniesienia barier, z czego najwięcej odnosi się do regulacji podatkowych (ok. 30 proc.), prawa budowlanego i przepisów dotyczących pracy. Pozostałe dotyczą m.in.: ustawy o księgach wieczystych, o kosztach sądowych, o Krajowym Rejestrze Sądowym, o swobodzie działalności gospodarczej, czy o zamówieniach publicznych.

Raport powstał w celu uruchomienia procesu prowadzącego do poprawy jakości przepisów prawa dla polskich przedsiębiorców, zgodnie z zadaniami wyznaczonymi w Krajowym Programie Reform w zakresie wdrożenia unijnej inicjatywy Better Regulation.

Przedsiębiorcy uważają, że poważnym problemem jest m.in. niską jakość stanowienia prawa - brak stabilnych przepisów w określonych dziedzinach, szczególnie w zakresie prawa podatkowego, zbyt częste zmiany i niejasne sformułowania, które są przyczyną trudności interpretacyjnych (np. uregulowania dotyczące podatku VAT).

Skarżą się, że przy wprowadzaniu nowelizacji przepisów nie stosuje się odpowiedniego vacatio legis. Znaczna część aktów prawnych wchodzi w życie tuż po ich ogłoszeniu, co sprawia że ani przedsiębiorcy, ani urzędnicy, nie mają wystarczająco dużo czasu na przygotowanie się do zmian. Najdotkliwiej odczuwalne są zmiany przepisów prawa materialnego, które ustanawiają prawa i obowiązki przedsiębiorców.

Jako bardzo istotną barierę wskazują również nadmiernie rozbudowaną sprawozdawczość i obowiązek przechowywania danych. Generuje to duże koszty i nadmiernie angażuje kapitał ludzki i rzeczowy polskich firm.

W ich opinii szczególnym utrudnieniem są także liczne i uciążliwe kontrole. Obecnie może je przeprowadzać ok. 40 różnych instytucji. W praktyce nie przestrzega się zasady jednej kontroli w jednym czasie. Niestety instytucje kontrolujące próbują omijać przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, powołując się na ustawy powołujące te organy.

Środowisko uważa także, iż nadal zbyt duża jest liczba wymaganych koncesji i zezwoleń. Pociąga to za sobą duże koszty i sprzyja zachowaniom korupcyjnym, tym bardziej, że informacje o firmach, które uzyskały zezwolenia czy licencję nie są jawne.

Przedsiębiorcy wskazują również brak rzetelności w sporządzaniu Oceny Skutków Regulacji (OSR). Ich zdaniem administracja traktuje ten obowiązek jako czystą formalność.

Projekt programu reformy regulacyjnej, przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki został skierowany do zaopiniowania przez Międzyresortowy Zespół ds. Nowoczesnych Regulacji Gospodarczych. W czerwcu br. trafi pod obrady Rady Ministrów. Minister gospodarki będzie przedstawiał Zespołowi oraz Radzie Ministrów informacje o postępach w realizacji rekomendacji zawartych w programie.

Niezmienność warunków ekonomicznych, w których na co dzień funkcjonuje firma, pozwala w miarę precyzyjne zbudować długoterminową strategię rozwoju. Każdy resort swój plan działania, zatem jakich zmian mogą się mogą spodziewać się przedsiębiorcy w najbliższych latach?

W przyjętych przez nas priorytetach, praktycznie wszystkie działania odnoszą się wprost lub pośrednio do przedsiębiorców.

Wśród celów należy wymienić przede wszystkim poprawę jakości regulacji prawnych i instytucji otoczenia gospodarczego, zwiększenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw poprzez innowacyjność, promocję przedsiębiorczości, wzrost konkurencyjności przemysłu i sektora usług, poprawę warunków działania polskich przedsiębiorców na rynku europejskim, współtworzenie wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy Polski, wzrost roli polskiej gospodarki na rynku międzynarodowym, wspieranie turystyki oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Przemysł hutniczy w Polsce po wieloletnim okresie stagnacji ma szansę podnieść się do poziomu, który znacznie ułatwi rywalizację na globalnym rynku stali. W roku ubiegłym zanotowano kolejny raz wzrost importu stali do Polski rejestrując wyraźny spadek krajowej produkcji.  Aktualnie opracowywana jest strategia rozwoju hutnictwa żelaza i stali w obszarze zdolności produkcyjnych stali surowej i wyrobów gotowych. Czy można prosić o kilka słów dotyczących jej głównych założeń?

Polskie hutnictwo żelaza i stali weszło w okres transformacji gospodarczej
z niedostosowanym potencjałem produkcyjnym, nadmiernym zatrudnieniem, wysokimi kosztami produkcji oraz negatywnym oddziaływaniem na środowisko. Dlatego już od początku lat dziewięćdziesiątych rozpoczęła się restrukturyzacja branży. 30 czerwca 1998 roku Rada Ministrów przyjęła „Program restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w Polsce”, który określał warunki niezbędne do osiągnięcia konkurencyjności krajowego hutnictwa.

Zmieniające się uwarunkowania rynku, wpływające na pogorszenie sytuacji restrukturyzowanych hut, powodowały konieczność weryfikacji podejmowanych działań. Wprowadzone zmiany uwzględnione zostały w realizowanym obecnie programie „Restrukturyzacja i rozwój hutnictwa żelaza i stali w Polsce do 2006 r.”

Zgodnie z założeniami programu, najpóźniej do końca 2006 roku restrukturyzowane huty osiągną zdolność do stabilnego i efektywnego funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej. Sytuacja finansowa tych podmiotów pozwoli również na finansowanie niezbędnych przedsięwzięć inwestycyjno-modernizacyjnych bez pomocy publicznej.

Prowadzony monitoring przebiegu procesu restrukturyzacji wykazuje, że większość przyjętych w programie celów jest pomyślnie realizowana. Osłabienie koniunktury światowej, a w efekcie spadek produkcji w 2005 r. oraz zmiany wynikające z przyjętej przez nowych właścicieli strategii rozwojowej przedsiębiorstw spowodowały konieczność dokonania korekt w programie dotyczących głównie realizowanych zadań inwestycyjnych. Podjęcie budowy nowej walcowni blach w Mittal Steel Poland - Oddział Kraków opóźniło proces inwestycyjny, co miało również wpływ na wzrost importu, szczególnie wyrobów płaskich. W drugiej połowie br.  planowana jest aktualizacja programu, jednak nie ulegną zmianie jego główne założenia i cele przewidziane do realizacji w 2006 roku.

Ważnym czynnikiem prowadzonej restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali była prywatyzacja hut, w wyniku której niemal całe hutnictwo zostało sprywatyzowane. W tej sytuacji dalsza strategia rozwoju przedsiębiorstw będzie realizowana przez ich właścicieli.

Są obszary, które są słabym punktem konkurencyjności polskiego przemysłu. Jednym z nich jest innowacyjność. Jaką pozycję zajmujemy w europejskich rankingach, wiemy wszyscy.

Współpraca pomiędzy krajowymi ośrodkami badawczymi a biznesem nie wygląda najlepiej już od wielu lat. Oczywiście ze stratą dla obydwóch stron.

Wiemy już, że są pierwsze 4 obszary, które jako pierwsze będą treścią prac Zespołu.

Jakie szanse ma inicjatywa MG powołania Zespołu do przygotowania dokumentu strategicznego nt. „Kierunków zwiększania innowacyjności na lata 2007–2013”? Czy nie będzie to kolejny, nawet słuszny w treści dokument, który nie będzie miał praktycznego zastosowania?

Polityka innowacyjna to jeden z kluczowych kierunków działania Rządu. Znajduje to odzwierciedlenie w Programie Działania Rządu Premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Dokument ten określa zadania Ministra Gospodarki w obszarze określonym jako Konkurencyjność przez innowacje. W tym właśnie obszarze przewidziano przygotowanie strategii wzrostu innowacyjności.

Przygotowywany dokument wyznacza kierunki działań, które będą wdrażane na szczeblu centralnym i regionalnym, również za pomocą środków unijnych. W praktyce oznacza to, że  wsparcie ze środków publicznych  będzie mogło być udzielane tylko działaniom, które mieścić się będą w ramach określonych przez Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata 2007 – 2013. Te konkretne działania zostaną natomiast dokładnie zdefiniowane w programach operacyjnych. Nie zachodzi więc obawa, że przygotowywany dokument nie będzie realizowany.

Swoją pracę rozpoczął również Zespół ds. Nowoczesnych Regulacji Gospodarczych. Powołanie Zespołu wynika z potrzeby poprawy efektywności krajowego systemu regulacyjnego oraz aktywnego udziału w realizacji unijnej inicjatywy Better Regulation. Wiemy już, że są pierwsze cztery obszary, które jako pierwsze będą treścią jego prac. Kiedy możemy spodziewać się pierwszych efektów działania Zespołu?

W Ministerstwie Gospodarki trwają intensywne prace nad jak najszybszym wprowadzeniem w życie zasad skutecznej polityki regulacyjnej – jednego z kluczowych kierunków poprawy konkurencyjności i potencjału rozwojowego gospodarki. Intensyfikacja prac wynika z pilnych potrzeb krajowej gospodarki, zwłaszcza w zakresie lepszego stymulowania rozwoju przedsiębiorczości, a także konieczności aktywnego udziału Polski w unijnej inicjatywie Better Regulation, jednego z priorytetów Strategii Lizbońskiej.

Prace są prowadzone w ścisłej współpracy z innymi resortami w ramach utworzonego w lutym 2006 Międzyresortowego Zespołu ds. Nowoczesnych Regulacji Gospodarczych, którego przewodniczącym został Minister Gospodarki. Obecnie nasze działania koncentrują się na zakończeniu prac nad przygotowaniem wytycznych oceny skutków regulacji (OSR). Jest to podstawowe narzędzie służące szacowaniu kosztów i wpływu nowych regulacji na istniejącą strukturę i funkcjonowanie gospodarki. Wytyczne przyjmą postać podręcznika opartego o sprawdzone w praktyce, najlepsze zasady wywodzące się z doświadczeń Komisji Europejskiej i państw członkowskich UE.

W końcowej fazie znajduje się, jak już mówiłem, analiza barier regulacyjnych działalności gospodarczej wsparta kilkudziesięcioma szczegółowymi propozycjami zmian zgłoszonymi przez przedsiębiorców i organizacje gospodarcze. Zespół ds. NRG koordynuje działania podejmowane przez różne resorty, na rzecz identyfikacji barier wraz z propozycjami ich zmniejszenia lub likwidacji. Użytecznym narzędziem analitycznym może okazać się także adaptacja w praktyce modelu pomiaru obciążeń administracyjnych, który został skutecznie zastosowany w kilku wysoko rozwiniętych państwach członkowskich UE.

Oprócz rozpisanego przez PGNiG przetargu na studium wykonalności terminalu LNG, prowadzone są działania dotyczące zakupu ropy naftowej. Chodzi tu o projekt rurociągu Odessa-Brody-Płock. Projekt ten dużej części uzależniony jest od sytuacji wewnętrznej Ukrainy. Czy Pan Minister może określić termin, w którym jasne będzie, czy inwestycja ta  ma szansę na realizację? 

Projekt Odessa-Brody-Płock jest jednym z priorytetów naszej polityki energetycznej. Jego realizacja zwiększy  bezpieczeństwo dostaw ropy naftowej dla polskich rafinerii, a także stworzy możliwość połączenia rurociągu z innymi krajami europejskimi. Przyniesie to dodatkowe wpływy tranzytowe dla Ukrainy i Polski, a poprzez poprawę ekonomiki transportu może mieć pozytywny wpływ na ceny ropy dla polskich rafinerii.

Podczas ostatniego spotkania Trójstronnej Grupy Roboczej UE-Ukraina-Polska, które miało miejsce w dniu 15 marca br. w Ministerstwie Gospodarki przedstawiono techniczne etapy realizacji projektu. W pierwszym etapie miałoby nastąpić odwrócenie rewersyjnego wykorzystania istniejącego rurociągu Odessa-Brody. W drugim etapie przewidzianym na lata 2007-2009, planowana jest  budowa odcinka Brody-Płock z ewentualnym przedłużeniem do Gdańska. Z kolei w latach 2008-2010 prowadzone byłyby prace związane ze zwiększeniem przepustowości odcinka Odessa-Brody oraz dodatkowymi inwestycjami w bazach w Odessie i  Brodach.

W obecnej chwili Grupa Konsultantów prowadzi intensywne prace nad dokładnym określeniem etapów rozwoju projektu oraz optymalizacją kosztów budowy. Podjęcie decyzji o realizacji projektu związane jest z przedstawieniem przez Grupę Konsultantów ostatecznego biznes planu i znalezienia dostawców oraz odbiorców ropy naftowej, w ilościach zapewniających  zwrot z inwestycji.

Artykuł prezentujemy za zgodą f-my SONNUS,

wydawcy miesięcznika „STAL” Metale & Nowe technologie